Cap Negret: vulkaan, fossiel strand en drie havens

1. Een vulkaan onder de kalksteen

De Marina Baixa bestaat grotendeels uit kalksteen. Bij Cap Negret, tussen l’Olla en het strand van het dorp, komt iets anders aan de oppervlakte: donker stollingsgesteente, dat in de Valenciaanse regio zeer zeldzaam is. De naam zegt het al.

Het stamt uit het Laat-Trias, uit het Keuper, en is 210 tot 225 miljoen jaar oud: subvulkanische diabaasgangen en vulkanische agglomeraten van basaltachtige brokstukken. Ze zijn ontstaan bij een onderzeese hydrothermale uitbarsting. Aan de oppervlakte kwamen ze pas veel later, en niet op eigen kracht: de diapier van Altea heeft ze omhooggebracht.

De hydrothermale omzetting heeft mineralen achtergelaten die in vulkanisch gesteente zelden voorkomen: pistaciet, prehniet, andradiet en speculariet. Daarom valt de ontsluiting niet alleen in het landschap op, maar is ze ook mineralogisch opmerkelijk.

2. Het strand van honderdduizend jaar geleden

Ten noorden en ten zuiden van het Portet ligt een marien terras van zandsteen en conglomeraat. Het is ongeveer 100.000 jaar oud: een strand uit het Tyrrhenien, de warme periode vóór de onze.

Het gesteente zit vol slakken en tweekleppigen, met resten van kokerwormen en roodwieren. De talrijkste soort is Strombus bubonius, een zeeslak die nu alleen nog in warmere zeeën leeft. Het is de gidssoort van het Tyrrhenien en daarmee het bewijs dat de Middellandse Zee hier ooit warmer was dan nu. Daarnaast komen Patella ferruginea, Patella caerulea, Cassis undulata, Phyllonotus trunculus, Phyllonotus brandaris en Cantharus viverratus voor.

Een fossiel strand is een getuige van het vroegere zeeniveau: het laat zien waar de zee stond toen het warmer was. Daarom stelt de gemeente juist hier een bezoekerscentrum over klimaatverandering voor (paragraaf 5).

3. Natuurmonument sinds 2020

Met Decreto 181/2020 van 13 november heeft de Generalitat beide tegelijk beschermd, de ontsluiting en het fossiele strand, als Monumento Natural del Afloramiento Volcánico y la Playa Fósil de Cap Negret de Altea. Het decreet verscheen op 17 november 2020 in het DOGV nr. 8954 en steunt op artikel 11 van Ley 11/1994 en artikel 34 van Ley 42/2007.

Een aanzienlijk deel van het beschermde gebied ligt onder water. De Conselleria heeft de mogelijkheid opengelaten het monument later bij het Parc Natural de la Serra Gelada te voegen.

In de gemeentelijke catalogus van beschermd erfgoed staat dezelfde plek nog een tweede keer, met een ander nummer en vanuit een andere invalshoek: PTR 02, Entorno patrimonial de la Cala del Soio — Illeta l’Olla. Naar de catalogus

4. De haven die er niet kwam

In 2002 diende de concessiehouder Marina de Greenwich een plan in om de jachthaven Campomanes uit te breiden: het aantal ligplaatsen zou van 500 naar 1.000 gaan. De Generalitat keurde het goed.

Het is er nooit gekomen. Het Tribunal Superior de Justicia van de Comunitat Valenciana verklaarde het plan op 1 februari 2010 nietig, en het Spaanse Hooggerechtshof (Tribunal Supremo) wees het cassatieberoep van de Generalitat op 11 juni 2013 af.

Waar het om ging:

• De werkzaamheden zouden een zeer goed bewaard zeegrasveld van Posidonia oceanica van enkele tientallen hectare hebben vernietigd.
• De milieuorganisaties vonden het geplande verplanten van de posidonia ter compensatie niet doeltreffend.
• Doorslaggevend voor de rechter: de ingediende milieueffectrapportage hoorde bij een eerder plan, uit 1999, en niet bij het plan dat uitgevoerd moest worden.

In 2018 kende het TSJ de concessiehouder een miljoen euro schadevergoeding toe; die had bijna 93 miljoen geëist. Het bedrijf ging daartegen in beroep bij het Tribunal Supremo.

5. Drie havens, drie concessies

Aan deze baai liggen drie havenbekkens, en bij alle drie staat de concessie nu ter discussie. Dat is geen toeval: zulke concessies lopen tientallen jaren, en die uit de jaren zeventig en negentig lopen nu af.

Portet de l’Olla — concessie niet verlengd

De concessie liep dertig jaar vanaf 17 juni 1993 en eindigde in juni 2023; de concessiehouder had in maart 2022 om verlenging gevraagd. De Generalitat wees dat bij besluit van 14 november 2025 af: de havenactiviteit is onverenigbaar met het natuurmonument en “staat ver af van de beschermingsgedachte” van de wetgever. Een beheerplan van 31 mei 2023 had al elke ingreep opgeschort die de fysieke en biologische omgeving wezenlijk zou veranderen.

De gemeente heeft gevraagd de concessie terug te nemen (rescate) voor openbaar gebruik, om de Cala del Soio te behouden, en stelt daar het genoemde bezoekerscentrum voor, met een begroting van 1,1 miljoen euro.

Campomanes — conflict over de ligplaatsen

De oorspronkelijke concessie liep vijftig jaar, van 1976 tot 2026. De concessiehouder kreeg een verlenging van tien jaar en stelt dat daarmee de historische rechten van de ligplaatshouders vervallen. Die betaalden tot dan toe bevroren tarieven ver onder de marktprijs; sommigen lieten hun ligplaats zelfs als eigendom inschrijven. De secretaris van de Club Náutico schat in een opiniestuk de mogelijke winst van het bedrijf op zo’n 40 miljoen euro — zijn schatting, geen gecontroleerd cijfer.

Sinds mei 2026 bemiddelt de Generalitat. In juli werd een wapenstilstand tot 16 september 2026 afgesproken: de ligplaatshouders halen hun protestbord weg en stappen niet naar de pers; het bedrijf verstoort het gebruik niet meer en mag de ligplaatsen pas verhuren als de nieuwe tarieven zijn goedgekeurd. Die kan het bedrijf namelijk niet alleen vaststellen: de Conselleria moet ze als openbare prijzen goedkeuren, en zegt dat ze gematigd zullen zijn.

Mar i Muntanya, officieel puerto de la Galera — nieuwe concessie sinds 2025

154 ligplaatsen. De concessie werd in december 2023 aanbesteed, wegens fouten in de stukken geannuleerd en in augustus 2024 opnieuw aanbesteed, nu voor 35 in plaats van 50 jaar en met een hogere jaarlijkse vergoeding. Er kwamen vier inschrijvingen.

De concessie werd op 22 mei 2025 definitief gegund aan een tijdelijk samenwerkingsverband (UTE) van drie bedrijven: Nova Ática, het vastgoedbedrijf van de Valenciaanse familie Llácer; Indeisla, van Ángel Bustos, een havenexploitant van de Balearen die de Puerto Blanco in Calp heeft gebouwd; en Route Pont, een waterbouwbedrijf uit Dénia. Zij boden iets meer dan 15,1 miljoen euro aan investeringen. Tweede werd Grupo Rover met 15,5 miljoen, een inschrijver die de concessie al een jaar vóór de aanbesteding had aangevraagd en die in de buurt een nog niet gebouwd luxeresort plant.

Tot de verplichte werkzaamheden horen een nieuw ontvangstgebouw, parkeerplaatsen met laadpalen, een horecazone, een inzamelpunt voor afval (punto limpio), de vernieuwing van de steigers en de “herindeling van de ligplaatsen voor verschillende bootlengtes”.

Wat die herindeling voor de huidige gebruikers betekent, staat in geen enkele officiële bron. In het dorp wordt gezegd dat de ligplaatsen fors duurder worden en dat er eigenaren zijn die hun boot verkopen. Dat is aannemelijk — vijftien miljoen moet in 35 jaar worden terugverdiend, en kleine boten brengen per meter steiger het minst op —, maar hier is het niet aangetoond.

6. Bronnen en wat nog open is

Bescherming en geologie: Decreto 181/2020 van 13 november van de Consell, DOGV nr. 8954 van 17 november 2020. De geologische en paleontologische gegevens volgen de samenvatting van het decreet bij Actualidad Jurídica Ambiental ↗ en de beschrijving van de Generalitat Valenciana ↗.

Vernietigde uitbreiding: uitspraken van het TSJCV van 1 februari 2010 en van het Tribunal Supremo van 11 juni 2013, volgens Ecologistas en Acción ↗ en Ecoticias ↗. Het standpunt van de milieuorganisaties en het referentieplan uit 1999 volgens greenpeace.org (16-2-2010); de schadevergoeding volgens eldiario.es (10.07.2018).

Portet en conflict over de ligplaatsen: berichten van Alicante Plaza ↗ en Moncloa.com ↗; de gunning van de Galera volgens Alicante Plaza ↗.

Concessies: verzoek van de gemeente om het Portet terug te nemen, volgens alicanteplaza.es (12.12.2022); looptijd sinds 1976 en verlenging met tien jaar van de concessie van Campomanes, volgens elespanol.com (11.11.2025).